Μία από τις προηγούμενες αναρτήσεις μας ήταν αφιερωμένη στην προστατεκτομή και, ειδικότερα, σε συμβουλές για την προετοιμασία πριν από την επέμβαση και την ταχύτερη και ομαλότερη ανάρρωση. Ωστόσο, πολλοί αναγνώστες ρώτησαν για την υγεία του προστάτη γενικότερα και για τη σχέση της με το πυελικό έδαφος. Έτσι, ανταποκρινόμενοι στο μεγάλο ενδιαφέρον, στη σημερινή ανάρτηση διευρύνουμε την οπτική μας και εξετάζουμε την υγεία του προστάτη και το πυελικό έδαφος, με ιδιαίτερη έμφαση στο πώς μπορείτε να προλάβετε και να αντιμετωπίσετε διάφορα προβλήματα του προστάτη και τα συμπτώματά τους.
Τι είναι, λοιπόν, ο προστάτης;
Ο προστάτης είναι ένας αδένας στους άνδρες, περίπου στο μέγεθος καρυδιού, ο οποίος βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και μπροστά από το ορθό, ενώ η ουρήθρα διέρχεται μέσα από αυτόν (δείτε το παρακάτω διάγραμμα).
Ο προστάτης έχει δύο κύριες λειτουργίες:
- Λειτουργεί ως διακόπτης που ρυθμίζει αν το σώμα είναι έτοιμο για ούρηση ή εκσπερμάτιση.
- Παράγει και συγκρατεί επίσης υγρά που αποτελούν μέρος του σπέρματος.
Τι προβλήματα μπορεί να προκαλέσει ο προστάτης;
Δυστυχώς, ωστόσο, ο προστάτης μπορεί να προκαλέσει προβλήματα με διάφορους τρόπους, ιδιαίτερα όσο μεγαλώνετε. Τρία από τα συνηθέστερα προβλήματα είναι τα εξής:
- Διόγκωση: ο προστάτης συνήθως μεγαλώνει όσο μεγαλώνετε, και αυτό μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές αιτίες. Η συνηθέστερη αιτία είναι πιθανότατα η ΚΥΠ (καλοήθης υπερπλασία του προστάτη), δηλαδή η διόγκωση του προστάτη λόγω κυτταρικής ανάπτυξης που δεν οφείλεται σε κακοήθεια. Δεδομένου ότι η ουρήθρα διέρχεται μέσα από τον προστάτη, είναι εύκολο να καταλάβει κανείς ότι ένας διογκωμένος προστάτης μπορεί να πιέσει την ουρήθρα, στενεύοντάς την ή ακόμη και φράζοντάς την πλήρως, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η ροή των ούρων. Στα συνηθισμένα συμπτώματα της υπερβολικής διόγκωσης του προστάτη περιλαμβάνονται, λοιπόν, η συχνή ανάγκη για ούρηση (συχνοουρία) ή η καθυστέρηση στην έναρξη της ούρησης (διστακτικότητα στην ούρηση). Όταν η ουρήθρα αποφραχθεί πλήρως, μπορεί να προκληθεί κατακράτηση ούρων, η οποία με τη σειρά της μπορεί να οδηγήσει σε διάταση της ουροδόχου κύστης και παλινδρόμηση ούρων προς τους νεφρούς.
- Φλεγμονή (προστατίτιδα): υπάρχουν διάφοροι τύποι προστατίτιδας. Η οξεία προστατίτιδα προκαλείται συνήθως από βακτηριακή λοίμωξη (με τα βακτήρια να προέρχονται από το ουροποιητικό σύστημα) και είναι συνήθως βραχυπρόθεσμη. Η χρόνια προστατίτιδα μπορεί να είναι υποτροπιάζουσα βακτηριακή προστατίτιδα, αλλά μπορεί επίσης να εμφανιστεί χωρίς σημάδια λοίμωξης. Αυτή η μορφή δεν είναι πλήρως κατανοητή, αλλά μπορεί να οφείλεται σε ερεθισμό των νεύρων, στρες ή επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος. Στα συμπτώματα της προστατίτιδας περιλαμβάνονται η επώδυνη ή δύσκολη ούρηση (ή η πλήρης αδυναμία ούρησης), ο πόνος στην περιοχή της λεκάνης, στην κοιλιά ή στα γεννητικά όργανα, το αίμα στα ούρα ή η δυσκολία / ο πόνος κατά την εκσπερμάτιση. Η χρόνια προστατίτιδα χωρίς λοίμωξη μπορεί να παρουσιάζει συμπτώματα που δεν διακρίνονται από εκείνα του συνδρόμου χρόνιου πυελικού πόνου (CPPS), το οποίο μερικές φορές οφείλεται σε υπερτονία (υπερβολική τάση) των μυών του πυελικού εδάφους.
- Καρκίνος: ο καρκίνος του προστάτη είναι η δεύτερη συχνότερη μορφή καρκίνου στους άνδρες (μετά τον καρκίνο του δέρματος). Συχνά αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, αλλά μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστεί, καθώς οι άνδρες με καρκίνο του προστάτη δεν έχουν πάντα συμπτώματα (ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια εξέλιξης της νόσου). Όταν υπάρχουν συμπτώματα, συχνά μοιάζουν με αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω και σχετίζονται με τη διόγκωση του προστάτη / την ΚΥΠ (π.χ. συχνοουρία, επιτακτική ανάγκη για ούρηση και διστακτικότητα στην ούρηση). Εκτός από τα συμπτώματα που προκαλεί ο ίδιος ο καρκίνος, συνηθισμένες θεραπείες, όπως η χειρουργική αφαίρεση μέρους ή ολόκληρου του προστάτη (προστατεκτομή), συχνά προκαλούν συμπτώματα όπως ακράτεια ούρων και στυτική δυσλειτουργία.
Τι σχέση έχει το πυελικό έδαφος με την υγεία του προστάτη;
Σχεδόν όλα τα συμπτώματα που προκαλούν τα προβλήματα του προστάτη συνδέονται με το πυελικό έδαφος. Πρώτα, όμως, ίσως αναρωτιέστε τι ακριβώς είναι το πυελικό έδαφος. Πρόκειται για ένα είδος αιώρας από μύες, συνδέσμους και άλλους συνδετικούς ιστούς, στο κάτω μέρος της πυελικής περιοχής. Στηρίζει τα όργανα της πυέλου, όπως την ουροδόχο κύστη, το έντερο και τον προστάτη, ενώ παίζει επίσης βασικό ρόλο στην ούρηση και τη σεξουαλική λειτουργία. Για παράδειγμα, οι μύες του πυελικού εδάφους λειτουργούν σαν βαλβίδα που μπορεί να ανοίξει / να κλείσει την ουρήθρα.
Και παρότι το πυελικό έδαφος συνήθως δεν αποτελεί τη βασική αιτία των προβλημάτων υγείας του προστάτη, μπορεί σίγουρα να συμβάλει στην πρόληψη ή την ανακούφιση πολλών συμπτωμάτων τους. Υπάρχουν τρεις κατηγορίες συμπτωμάτων στις οποίες η υγεία / η ενδυνάμωση του πυελικού εδάφους μπορεί να έχει ιδιαίτερα σημαντική επίδραση.
- Έλεγχος της κύστης / ακράτεια ούρων: αναφέραμε ήδη ότι οι μύες του πυελικού εδάφους λειτουργούν σαν βαλβίδα που ελέγχει το άνοιγμα της ουρήθρας. Έτσι, είναι εύκολο να καταλάβουμε ότι αν οι μύες του πυελικού εδάφους είναι αδύναμοι, μπορεί να προκληθούν προβλήματα ελέγχου της κύστης (ιδίως αν οι μύες δεν είναι αρκετά δυνατοί ώστε να κρατούν τη βαλβίδα κλειστή). Οι ασκήσεις πυελικού εδάφους (γνωστές και ως ασκήσεις Kegel) για την ενδυνάμωση αυτών των μυών έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλουν στην πρόληψη ή τον περιορισμό της ακράτειας σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε προστατεκτομή, καθώς και γενικότερα σε όσους αντιμετωπίζουν διάφορες δυσκολίες ελέγχου της κύστης που σχετίζονται με τον προστάτη. (Εργαλεία όπως ο μη εισαγόμενος γυμναστής πυελικού εδάφους Boost μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση μιας πιο σταθερής ρουτίνας ασκήσεων πυελικού εδάφους).
- Πυελικός πόνος: σε αυτόν τον τομέα, η ενδυνάμωση του πυελικού εδάφους μπορεί να βοηθήσει, αλλά μπορεί επίσης να αποτελεί μέρος του προβλήματος. Η χρόνια προστατίτιδα και το σύνδρομο χρόνιου πυελικού πόνου (CP / CPPS) θεωρούνται συχνά μέρος του ίδιου συμπλέγματος συμπτωμάτων (ουσιαστικά πρόκειται για διάγνωση αποκλεισμού, όταν υπάρχει πυελικός πόνος και έχουν αποκλειστεί άλλες αιτίες, όπως η λοίμωξη, η κακοήθεια και η ΚΥΠ). Μία πιθανή αιτία είναι η υπερδραστηριότητα ή η υπερτονία του πυελικού εδάφους. Αυτό συμβαίνει ουσιαστικά όταν οι μύες γίνονται υπερβολικά τεταμένοι και αδυνατούν να χαλαρώσουν σωστά. Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να βοηθήσει η «αντίστροφη εκγύμναση» του πυελικού εδάφους, ώστε να εξασκηθείτε στη χαλάρωση των μυών (σημειώστε ότι αυτό είναι ουσιαστικά το αντίθετο των ασκήσεων Kegel ή της ενδυνάμωσης του πυελικού εδάφους και ότι η υπερβολική εκτέλεση ασκήσεων Kegel μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει την υπερτονία του πυελικού εδάφους).
- Σεξουαλική λειτουργία: η στυτική δυσλειτουργία (ΣΔ) είναι εξαιρετικά συχνή παρενέργεια της προστατεκτομής (όπως και η ακράτεια ούρων). Η ενδυνάμωση του πυελικού εδάφους πριν και μετά την επέμβαση μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη ή την αντιμετώπιση τόσο της ΣΔ όσο και της ακράτειας ούρων που προκαλούνται από την επέμβαση.
Πώς μπορώ να προλάβω ή να βελτιώσω με άλλους τρόπους τα προβλήματα υγείας του προστάτη;
Η ενδυνάμωση του πυελικού εδάφους (είτε μιλάμε για ενδυνάμωση είτε για αντίστροφη εκγύμναση) σίγουρα δεν είναι το μοναδικό μέσο που διαθέτουμε για την πρόληψη ή τη βελτίωση προβλημάτων υγείας της πυέλου. Υπάρχουν αρκετές συστάσεις που έχουν συνδεθεί ειδικά με την υγεία του προστάτη (αν και οι περισσότερες αποτελούν γενικά καλές συμβουλές για έναν υγιεινό τρόπο ζωής, πέρα από την υγεία του προστάτη):
- Φροντίστε να ενυδατώνεστε τακτικά (δίνοντας έμφαση στο νερό)
- Προσέξτε τη διατροφή σας: ένας εξαιρετικός στόχος είναι να τρώτε περισσότερα φρούτα και λαχανικά και λιγότερο κόκκινο κρέας
- Προσπαθήστε να διατηρείτε ένα υγιές βάρος. Η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη, καθώς και άλλων προβλημάτων της λειτουργίας του
- Ασκηθείτε τακτικά
- Αποφύγετε το κάπνισμα
- Προσπαθήστε να εκτίθεστε λίγο στον ήλιο. Η επαρκής πρόσληψη βιταμίνης D μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη (φροντίστε, ωστόσο, να χρησιμοποιείτε αντηλιακό, καθώς ο καρκίνος του δέρματος είναι ο μόνος τύπος καρκίνου που είναι ακόμη συχνότερος στους άνδρες από τον καρκίνο του προστάτη)
Συμπερασματικά
Δυστυχώς, τα προβλήματα υγείας του προστάτη γίνονται αρκετά συχνά στους άνδρες όσο μεγαλώνουν. Σύμφωνα με την κοινή αντίληψη, όλοι οι άνδρες θα παρουσιάσουν διόγκωση του προστάτη αν ζήσουν αρκετά, ενώ αρκετά συχνές είναι επίσης η φλεγμονή και ακόμη και ο καρκίνος του προστάτη. Οποιοδήποτε από αυτά τα προβλήματα μπορεί να προκαλέσει δυσκολίες στον έλεγχο της κύστης, ενώ ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να εμφανιστούν και άλλα συμπτώματα.
Ωστόσο, παρότι τα συμπτώματα δυσλειτουργίας του προστάτη είναι συχνά, δεν είναι αναπόφευκτα, και υπάρχουν σαφώς τρόποι να βελτιώσετε την κατάσταση αν αρχίσετε να αντιμετωπίζετε προβλήματα. Οι ασκήσεις πυελικού εδάφους (Kegel) μπορούν να αποτελέσουν ισχυρό μέσο κατά της ακράτειας / της διαρροής ούρων, ανεξάρτητα από την υποκείμενη αιτία, ενώ η αντίστροφη εκγύμναση των μυών του πυελικού εδάφους είναι επίσης σημαντική για τους άνδρες που υποφέρουν από χρόνιο πυελικό πόνο. Και βέβαια, πολλές συμβουλές για έναν «υγιεινό τρόπο ζωής» έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλουν ειδικά στη διατήρηση της καλής υγείας του προστάτη. Γι’ αυτό, μην αποθαρρύνεστε: το πέρασμα του χρόνου μπορεί να φέρνει τις δικές του προκλήσεις, αλλά η υγεία του προστάτη δεν χρειάζεται να βρίσκεται στην κορυφή της λίστας.