Voor veel mensen begint en eindigt de kennis over de bekkenbodem bij het woord “Kegels”. En hoewel dat absoluut beter is dan niets weten, is het zeer waardevol om een iets dieper inzicht te hebben in je bekkenregio en wat voor zaken invloed kunnen hebben op je bekkenbodemgezondheid. Uiteindelijk kan het, gezien de rol die de bekkenbodem speelt bij zowel seks als blaascontrole / incontinentie, een enorme impact hebben op je kwaliteit van leven.

In dit artikel willen we een van de belangrijkste nuances van bekkenbodemdysfunctiebespreken: het verschil tussen een hypertonische bekkenbodem en een hypotone bekkenbodem. Hopelijk helpt dit je om een beter beeld te krijgen van hoe je lichaam werkt en wat het kan betekenen als je lichaam op bepaalde manieren tekortschiet (het kan beter!). 

(Eerst nog een opmerking over de terminologie. Er zijn verschillende termen die historisch gezien zijn gebruikt om dit onderwerp te bespreken. De belangrijkste zijn "overactief", "hoge tonus" en (historisch gezien) "hypertoon" om te verwijzen naar bekkenbodemspieren die te strak zijn, en "onderactief", "lage tonus" en "hypotoon" om te verwijzen naar bekkenbodemspieren die te slap zijn. Naarmate het vakgebied van de bekkenbodemgezondheid zich ontwikkelt, ontwikkelt de taal zich ook, en sommige termen krijgen steeds nauwkeurigere / specifiekere betekenissen, zodat ze in een medische discussie misschien niet echt uitwisselbaar zijn. In dit artikel (dat bedoeld is voor het grote publiek) gebruiken we daarom meerdere opties om het toegankelijk te maken voor lezers die mogelijk bekend zijn met verschillende termen, en we zullen de precieze verschillen in een ander artikel behandelen.)

Voordat we in detail gaan, een korte samenvatting: de bekkenbodem is een groep spieren, banden en bindweefsel aan de basis van je bekken. Het speelt een belangrijke rol bij urine- en seksuele controle, onder andere. Wanneer je bekkenbodem te zwak of te slap is, wordt dit hypotoon genoemd. In contrast daarmee wordt de bekkenbodem hypertoon genoemd wanneer deze te strak, gespannen of zwak is. 

Tot slot een korte opmerking: sommige van de specifieke situaties die we in dit artikel behandelen zijn genderspecifiek, maar het artikel als geheel behandelt hypertoone versus hypotone bekkenbodemgezondheid voor iedereen.

Wat is hypotone bekkenbodemdysfunctie?

Zoals hierboven vermeld, is een hypotone bekkenbodem in feite te zwak. Hierdoor heeft hij moeite om zijn taken in je lichaam te vervullen met betrekking tot je onderrug, core-spieren en bekkenorganen (zoals de darmen, blaas en — bij vrouwen — de baarmoeder).

Er is niet altijd een identificeerbare oorzaak voor een hypotone bekkenbodem (sommige mensen hebben van nature een lichaam dat in die richting neigt), maar er zijn ook externe factoren die het risico op een hypotone bekkenbodem kunnen verhogen, waaronder zwangerschap / bevalling (bij vrouwen), prostaatoperaties of andere prostaatproblemen (bij mannen) en veroudering (voor iedereen). 

Er zijn verschillende problemen die kunnen ontstaan door zwakke bekkenbodemspieren, waaronder urine-incontinentie (UI) en bekkenorganprolaff(POP). Bovendien kan een zwakke bekkenbodem je gezonde seksuele functie in gebieden zoals opwinding, gevoeligheid of orgasme (bij vrouwen) en gevoeligheid, erectievermogen en uithoudingsvermogen (bij mannen) ondermijnen.

Urine-incontinentie

Urine-incontinentie betekent in de kern een gebrek aan controle over wanneer en hoe je plast. Afhankelijk van het type en de ernst kunnen sommige mensen lichte lekkages ervaren, terwijl anderen grotere hoeveelheden urine kunnen lekken, of vaker.  

Als je lijdt aan UI, weet dan dat dit zeer veel voorkomt – ongeveer 33 miljoen Amerikanen lijden aan een vorm van urine-incontinentie of een blaasprobleem. En hoewel het voor mannen zeker niet ongewoon is, komt het bij vrouwen nog vaker voor, waarbij meer dan 75% van de mensen die er last van hebben vrouw is.

Er zijn 4 hoofdvormen van urine-incontinentie:

1. Stress-incontinentie: dit is het onwillekeurig lekken van urine wanneer er door activiteiten zoals hoesten, niezen, lachen, tillen en sporten verhoogde druk op de bekkenbodemspieren wordt uitgeoefend. 
2. Urge-incontinentie: dit is een plotselinge en/of overweldigende aandrang om te plassen die wordt veroorzaakt wanneer de blaas samentrekt, ook al zou dat niet moeten gebeuren. Het wordt ook soms een overactieve blaas (OAB) genoemd.
3. Overflow-incontinentie: dit treedt op wanneer de blaas tijdens het plassen niet volledig of normaal leegloopt. Dit kan je vermogen om te voelen wanneer je blaas vol is verstoren, wat kan leiden tot lekkage door een overloop van urine en bovendien je risico op urineweginfecties vergroten.
4. Gemengde incontinentie: dit is de naam wanneer zowel stress- als urge-incontinentie aanwezig zijn; het is zeer veel voorkomend om gemengde incontinentie te hebben, in tegenstelling tot pure stress- of urge-incontinentie.

Bekkenorganprolaff (POP)

Bekkenorganprolaff (POP) is een aandoening waarbij de bekkenorganen lager in het bekken zakken dan ze zouden moeten zakken. Dit veroorzaakt een uitstulping die prolaps wordt genoemd; het komt vaak voor als een uitstulping in de vagina bij vrouwen en kan zich ook voordoen als een uitstulping in het rectum bij zowel mannen als vrouwen. In beide gevallen kan de persoon last hebben van moeite met het op gang brengen van plassen of ontlasten. 

Aangezien de gemeenschappelijke deler van deze soorten hypotone bekkenbodemdysfunctie zwakte is in de spieren en andere structuren van de bekkenbodem, is versterkende oefeningen (d.w.z.u. Kegels) vaak een goed startpunt om deze problemen te voorkomen of aan te pakken. 

Seksuele dysfunctie

Zoals hierboven vermeld, kunnen problemen met de seksuele functie of seksuele prestaties die verband houden met hypotone spieren / een zwakke bekkenbodem zich bij de verschillende geslachten anders manifesteren, en we zullen hier niet diep op ingaan (maar u kunt een aantal van onze andere artikelen bekijken). Wat de zaak nog verder bemoeilijkt, is dat hypertone bekkenbodemspieren ook een rol kunnen spelen bij seksuele disfuncties, ongeacht het geslacht. Dit biedt echter een mooie overgang naar...

Wat is hypertone bekkenbodemdisfunctie?

In tegenstelling tot hypotone bekkenbodemspieren, zijn overactieve bekkenbodemspieren te strak of te gespannen (terwijl ze vaak / over het algemeen nog steeds zwak zijn). Net als bij vrijwel al uw spieren is een volledige bewegingsuitslag cruciaal voor uw bekkenbodem. Ze moeten in staat zijn om samen te trekken of te knijpen om controle over de blaas te behouden, maar ze moeten ook het grootste deel van de tijd flexibel en ontspannen blijven (en indien nodig verlengen / rekken) om bekken- en onderrugpijn te voorkomen en het gebruik van de blaas en darmbewegingen op het moment dat u dat daadwerkelijk wilt (en verstopping is immers geen pret).

Net als bij een hypotone bekkenbodem kan dit soms zonder directe oorzaak voorkomen, maar er zijn externe factoren die hier zeker aan kunnen bijdragen. Dit kan onder meer zijn:oefeningen die zich richten op het aanspannen van de bekkenbodem of druk op de bekkenbodem veroorzaken, zoals Pilates of fietsen (hoewel dit over het algemeen een BESCHOUWENBARE hoeveelheid oefenen vereist). 

Over het algemeen zijn hypertone (of niet-ontspannende bekkenbodemstoornissen) minder goed onderzocht en begrepen dan hypotone stoornissen -- in feite is er niet eens goed vastgesteld wat de exacte cijfers zijn wat betreft hoeveel mensen er last van hebben. Maar er zijn een aantal aandoeningen waarvan we wel weten dat ze verband kunnen houden met overactieve bekkenbodemspieren, waaronder dyspareunia, vaginismus, vulvodynie, chronisch bekkenpijnssyndroom en pudendiaalneuropathie (waar we hier niet op ingaan).

Dyspareunia

Dyspareunia is de medische term voor pijn die samenhangt met seksuele gemeenschap en kan worden veroorzaakt door overactieve bekkenbodemspieren(hoewel er ook nog veel andere mogelijke oorzaken zijn). Mensen die hier last van hebben, ervaren vaak een zeurende pijn of brandend gevoel tijdens de gemeenschap.

Vaginismus

Vaginismus is een aandoening waarbij de spieren van de vagina onwillekeurig samentrekken of spasmeren wanneer er iets wordt ingebracht (of het nu tijdens de gemeenschap, een medisch onderzoek, het gebruik van een tampon of een andere situatie is). Deze krampvorming gaat meestal gepaard met ongemak of zelfs aanzienlijke pijn en is vaak gerelateerd aan overactiviteit van de bekkenbodem. 

Vulvodynie

Vulvodynie is een vorm van chronische bekkenpijn die zich richt op de vestibulum (of de “ingang” van de vagina), de clitoris of de oppervlakkige weefsels van de vulva. Er zijn een aantal factoren die verband kunnen houden met vulvodynie, waaronder zenuwletsel in de vulvairregio of hypertonie van de bekkenbodem (die bij 80% van de patiënten met vulvodynie), maar het is onvolledig begrepen en de specifieke oorzaak(en) zijn nog steeds een onderzoeksgebied. 

Het eerder genoemde ongemak of de pijn is het meest voorkomende symptoom van vulvodynie, en die pijn kan zich op verschillende manieren uiten, waaronder brandend gevoel, jeuk of een zeurend gevoel. Het kan worden uitgelokt door kleding die de vulvairregio raakt, lichamelijke activiteit, seksuele activiteit of zelfs helemaal niets. 

Chronisch bekkenpijnssyndroom

Chronisch bekkenpijnssyndroom is een vorm van prostatitis die bij mannen over het algemeen pijn in de perineum en het geslachtsgebied veroorzaakt. Het komt vaak voor bij jongere mannen (de mediaanleeftijd in de VS is 43) en wordt geschat dat het tussen de 2-8% van de mannen treft.

Naast pijnveroorzaking kan het ook invloed hebben op de seksuele functie en urine continentie. Het is ook de belangrijkste oorzaak van urinewegproblemen bij mannen jonger dan 50. 

Vaak kan chronisch bekkenpijnssyndroom verband houden met bekkenbodemspierenproblemen en in het bijzonder strakke bekkenbodemspieren; in dat geval kunnen de spanning in die spieren en banden de omringende zenuwen pijnlijk irriteren.

Hoge spanning of lage spanning, hoe dan ook. Hoe ga ik ermee om?

Zoals bij elk medisch probleem is de eerste stap om een deskundigete raadplegen. Een bekkenbodemfysiotherapeut of uroloog zijn beide goede startpunten. Zij kunnen u onderzoeken en persoonlijk advies geven over de volgende stappen en behandelopties, van fysiotherapie en leefstijlveranderingen tot minder conservatieve medische interventies indien nodig. 

Hoewel er een aantal algemene tips en best practices zijn waar u rekening mee moet houden:

• Bekkenbodemoefeningen zijn vaak een goed hulpmiddel om een lage spanning bekkenbodem aan te pakken. Maar het kan nutteloos of zelfs contraproductief zijn voor een overactieve of hooggespannen bekkenbodem, dus het is erg belangrijk om te begrijpen wat er specifiek met uw lichaam aan de hand is.
• Er zijn manieren om uw bekkenbodemspieren te ontspannen of te ontspannen als ze overactief zijn. U kunt hier meer informatie vinden.
• Bekkenbodemdisfunctie is NIET onvermijdelijk, dus accepteer het niet zomaar als u er last van hebt! Zowel lage als hoge spanning bekkenbodems kunnen over het algemeen worden verbeterd of hersteld, vaak met niets meer dan conservatieve behandelingen zoals oefeningen of leefstijlveranderingen (geen operatie nodig).