Για πολλούς ανθρώπους, η γνώση τους για το πυελικό έδαφος αρχίζει και τελειώνει στη λέξη «ασκήσεις Kegel». Και παρόλο που αυτό είναι σίγουρα καλύτερο από το να μην ξέρουν τίποτα, αξίζει να κατανοήσετε λίγο καλύτερα την πυελική σας περιοχή και τους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία της πυέλου σας. Άλλωστε, λόγω του ρόλου του τόσο στη σεξουαλική λειτουργία όσο και στον έλεγχο της ουροδόχου κύστης / την ακράτεια, μπορεί να έχει πραγματικά τεράστιο αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής σας.
Σε αυτό το άρθρο θέλουμε να εξετάσουμε μία από τις σημαντικότερες λεπτές διακρίσεις που αφορούν τη δυσλειτουργία του πυελικού εδάφους: τη διαφορά ανάμεσα σε ένα υπερτονικό πυελικό έδαφος και ένα υποτονικό. Ελπίζουμε ότι έτσι θα κατανοήσετε καλύτερα πώς λειτουργεί το σώμα σας και τι μπορεί να σημαίνει όταν αρχίζει να σας δυσκολεύει με ορισμένους τρόπους (η κατάσταση ΜΠΟΡΕΙ να βελτιωθεί!).
(Πρώτα, μια σημείωση σχετικά με την ορολογία. Ιστορικά έχουν χρησιμοποιηθεί διάφοροι όροι για να περιγράψουν αυτό το θέμα. Οι βασικοί είναι «υπερδραστήριοι», «αυξημένος τόνος» και (παλαιότερα) «υπερτονικοί» για τους μύες του πυελικού εδάφους που είναι υπερβολικά σφιγμένοι, και «υποδραστήριοι», «μειωμένος τόνος» και «υποτονικοί» για τους μύες του πυελικού εδάφους που είναι υπερβολικά χαλαροί. Καθώς εξελίσσεται ο τομέας της υγείας του πυελικού εδάφους, εξελίσσεται και η γλώσσα που χρησιμοποιείται, ενώ ορισμένοι όροι αποκτούν πιο ακριβείς / ειδικές σημασίες και, επομένως, μπορεί να μην είναι πραγματικά εναλλάξιμοι σε μια ιατρική συζήτηση. Ωστόσο, σε αυτό το άρθρο (που απευθύνεται στο ευρύ κοινό) θα χρησιμοποιήσουμε περισσότερους από έναν όρους, ώστε να είναι προσιτό σε αναγνώστες που ενδέχεται να γνωρίζουν διαφορετική ορολογία, ενώ θα αφήσουμε την εξέταση των ακριβών διακρίσεων για κάποιο άλλο άρθρο.)
Πριν περάσουμε στις λεπτομέρειες, μια σύντομη επισκόπηση: το πυελικό έδαφος είναι μια ομάδα μυών, συνδέσμων και συνδετικού ιστού στη βάση της λεκάνης σας. Παίζει βασικό ρόλο στην εγκράτεια και τη σεξουαλική λειτουργία, μεταξύ άλλων. Όταν το πυελικό έδαφος είναι υπερβολικά αδύναμο ή χαλαρό, ονομάζεται υποτονικό. Αντίθετα, όταν είναι υπερβολικά σφιγμένο ή τεταμένο και αδύναμο, ονομάζεται υπερτονικό.
Τέλος, μια σύντομη σημείωση: ορισμένες συγκεκριμένες περιπτώσεις που εξετάζουμε σε αυτό το άρθρο αφορούν συγκεκριμένο φύλο, όμως το άρθρο στο σύνολό του καλύπτει την υγεία του υπερτονικού και του υποτονικού πυελικού εδάφους για όλους.
Τι είναι η υποτονική δυσλειτουργία του πυελικού εδάφους;
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ένα υποτονικό πυελικό έδαφος είναι ουσιαστικά υπερβολικά αδύναμο. Έτσι, δυσκολεύεται να επιτελέσει τις λειτουργίες του στο σώμα σας, που σχετίζονται με τη μέση, τους μύες του κορμού και τα πυελικά όργανα (όπως το έντερο, η ουροδόχος κύστη και, τουλάχιστον στις γυναίκες, η μήτρα).
Δεν υπάρχει πάντα κάποια εντοπίσιμη αιτία για ένα υποτονικό πυελικό έδαφος (ορισμένοι άνθρωποι απλώς έχουν προδιάθεση προς αυτή την κατεύθυνση), ωστόσο υπάρχουν και εξωτερικοί παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο να γίνει το πυελικό έδαφος υποτονικό, όπως η εγκυμοσύνη / ο τοκετός (στις γυναίκες), η χειρουργική επέμβαση στον προστάτη ή άλλα προβλήματα υγείας του προστάτη (στους άνδρες) και η γήρανση (σε όλους).
Η αδυναμία των μυών του πυελικού εδάφους μπορεί να προκαλέσει διάφορα προβλήματα, όπως η ακράτεια ούρων (UI) και η πρόπτωση πυελικών οργάνων (POP). Επιπλέον, ένα αδύναμο πυελικό έδαφος μπορεί να υπονομεύσει τη φυσιολογική σεξουαλική λειτουργία του σώματός σας, επηρεάζοντας τομείς όπως τη διέγερση, την αίσθηση ή τον οργασμό (στις γυναίκες) και την αίσθηση, τη στυτική λειτουργία και την αντοχή (στους άνδρες).
Ακράτεια ούρων
Η ακράτεια ούρων σημαίνει ότι δεν μπορείτε να ελέγξετε πότε και πόσο ουρείτε. Ανάλογα με τον τύπο και τη σοβαρότητα, ορισμένα άτομα μπορεί να έχουν μικρές διαρροές, ενώ άλλα να χάνουν μεγαλύτερες ποσότητες ούρων ή να έχουν συχνότερες διαρροές.
Αν αντιμετωπίζετε ακράτεια ούρων, να γνωρίζετε ότι είναι πολύ συχνή – περίπου 33 εκατομμύρια Αμερικανοί αντιμετωπίζουν κάποιον τύπο ακράτειας ούρων ή πάθησης της ουροδόχου κύστης. Και παρόλο που δεν είναι καθόλου σπάνια στους άνδρες, εμφανίζεται ακόμη συχνότερα στις γυναίκες, καθώς πάνω από το 75% των ατόμων που την αντιμετωπίζουν είναι γυναίκες.
Υπάρχουν 4 βασικοί τύποι ακράτειας ούρων:
- Ακράτεια από προσπάθεια: πρόκειται για την ακούσια διαρροή ούρων όταν δραστηριότητες όπως ο βήχας, το φτέρνισμα, το γέλιο, η άρση βάρους και η άσκηση ασκούν αυξημένη πίεση στους μύες του πυελικού εδάφους.
- Επιτακτική ακράτεια: πρόκειται για ξαφνική ή/και έντονη ανάγκη για ούρηση, η οποία προκαλείται όταν συσπάται η ουροδόχος κύστη ενώ δεν θα έπρεπε. Μερικές φορές αποκαλείται επίσης υπερδραστήρια ουροδόχος κύστη (OAB).
- Ακράτεια υπερπλήρωσης: συμβαίνει όταν η ουροδόχος κύστη δεν αδειάζει πλήρως ή κανονικά κατά την ούρηση. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά σας να καταλαβαίνετε πότε είναι γεμάτη η κύστη σας, προκαλώντας διαρροή λόγω υπερπλήρωσης με ούρα και αυξάνοντας τον κίνδυνο ουρολοιμώξεων.
- Μικτή ακράτεια: έτσι ονομάζεται η συνύπαρξη ακράτειας από προσπάθεια και επιτακτικής ακράτειας· η μικτή είναι πολύ συχνή σε σύγκριση με την αμιγή ακράτεια από προσπάθεια ή την επιτακτική ακράτεια.
Πρόπτωση πυελικών οργάνων (POP)
Η πρόπτωση πυελικών οργάνων (POP) είναι μια διαταραχή κατά την οποία τα πυελικά όργανα κατεβαίνουν χαμηλότερα μέσα στη λεκάνη απ’ όσο θα έπρεπε. Αυτό δημιουργεί μια διόγκωση που ονομάζεται πρόπτωση· στις γυναίκες εμφανίζεται συχνά ως διόγκωση στον κόλπο, ενώ τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες μπορεί να εμφανιστεί ως διόγκωση στο ορθό. Και στις δύο περιπτώσεις, το άτομο μπορεί να δυσκολεύεται να ξεκινήσει την ούρηση ή την αφόδευση.
Δεδομένου ότι το κοινό στοιχείο σε αυτούς τους τύπους υποτονικής δυσλειτουργίας του πυελικού εδάφους είναι η αδυναμία των μυών και άλλων δομών του πυελικού εδάφους, οι ασκήσεις ενδυνάμωσης (δηλαδή οι ασκήσεις Kegel) αποτελούν συχνά ένα καλό σημείο εκκίνησης για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων.
Σεξουαλική δυσλειτουργία
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, τα προβλήματα σεξουαλικής λειτουργίας ή επίδοσης που σχετίζονται με υποτονικούς μύες / αδυναμία του πυελικού εδάφους μπορεί να εκδηλώνονται διαφορετικά ανάλογα με το φύλο και δεν θα αναλύσουμε διεξοδικά το θέμα εδώ (αλλά μπορείτε να διαβάσετε αρκετά από τα άλλα άρθρα μας). Τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο, καθώς οι υπερτονικοί μύες του πυελικού εδάφους μπορεί επίσης να συμβάλλουν στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες, ανεξαρτήτως φύλου. Ωστόσο, αυτό αποτελεί ιδανική αφορμή για να περάσουμε στο...
Τι είναι η δυσλειτουργία του υπερτονικού πυελικού εδάφους;
Σε αντίθεση με τους υποτονικούς μύες του πυελικού εδάφους, οι υπερδραστήριοι μύες του πυελικού εδάφους είναι υπερβολικά σφιγμένοι ή σε υπερβολική ένταση (ενώ συχνά / γενικά εξακολουθούν να είναι αδύναμοι). Όπως συμβαίνει ουσιαστικά με όλους τους μύες σας, το πλήρες εύρος κίνησης είναι κρίσιμο για το πυελικό σας έδαφος. Πρέπει να μπορούν να συσπώνται ή να σφίγγουν για να διατηρείται ο έλεγχος της ουροδόχου κύστης, αλλά και να παραμένουν ευλύγιστοι και χαλαροί τις περισσότερες φορές (και να επιμηκύνονται / διατείνονται όταν χρειάζεται), ώστε να αποφεύγονται ο πυελικός πόνος και ο πόνος στη μέση και να επιτρέπουν τη λειτουργία της ουροδόχου κύστης και τις κενώσεις όταν το θέλετε πραγματικά (η δυσκοιλιότητα, άλλωστε, δεν είναι καθόλου ευχάριστη).
Όπως και στην περίπτωση του υποτονικού πυελικού εδάφους, αυτό μπορεί μερικές φορές να συμβεί χωρίς άμεση αιτία, αλλά υπάρχουν εξωτερικοί παράγοντες που σίγουρα μπορούν να συμβάλουν. Σε αυτούς μπορεί να περιλαμβάνονται ασκήσεις που εστιάζουν στη σύσπαση του πυελικού εδάφους ή ασκούν πίεση σε αυτό, όπως το πιλάτες ή η ποδηλασία (αν και συνήθως απαιτείται ΠΟΛΥ μεγάλη ποσότητα άσκησης).
Γενικά, οι υπερτονικές διαταραχές του πυελικού εδάφους (ή οι διαταραχές μη χαλάρωσής του) έχουν μελετηθεί λιγότερο και είναι λιγότερο κατανοητές από τις υποτονικές διαταραχές -- μάλιστα, δεν έχει καν εξακριβωθεί με σαφήνεια πόσα άτομα τις εμφανίζουν. Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι ορισμένες παθήσεις μπορεί να σχετίζονται με υπερδραστήριους μύες του πυελικού εδάφους, όπως η δυσπαρευνία, ο κολεόσπασμος, η αιδοιοδυνία, το σύνδρομο χρόνιου πυελικού πόνου και η νευραλγία του αιδοιϊκού νεύρου (τα οποία δεν θα καλύψουμε εδώ).
Δυσπαρευνία
Δυσπαρευνία είναι ο ιατρικός όρος για τον πόνο που σχετίζεται με τη σεξουαλική επαφή και μπορεί να οφείλεται σε υπερδραστήριους μύες του πυελικού εδάφους (αν και υπάρχουν και πολλές άλλες πιθανές αιτίες). Τα άτομα που υποφέρουν από αυτήν συχνά νιώθουν πόνο σαν άλγος ή κάψιμο κατά τη διάρκεια της επαφής.
Κολεόσπασμος
Ο κολεόσπασμος είναι μια κατάσταση κατά την οποία οι μύες του κόλπου συσπώνται ή παθαίνουν σπασμό ακούσια κάθε φορά που εισάγεται κάτι (είτε κατά τη διάρκεια του σεξ, είτε σε μια ιατρική εξέταση, κατά τη χρήση ενός ταμπόν ή σε κάποια άλλη περίσταση). Η σύσπαση αυτή συνήθως συνοδεύεται από δυσφορία ή ακόμη και έντονο πόνο και συχνά σχετίζεται με υπερδραστηριότητα του πυελικού εδάφους.
Αιδοιοδυνία
Η αιδοιοδυνία είναι ένας τύπος χρόνιου πυελικού πόνου που εντοπίζεται είτε στον πρόδομο (ή την «είσοδο» του κόλπου), είτε στην κλειτορίδα, είτε στους επιφανειακούς ιστούς του αιδοίου. Η αιδοιοδυνία μπορεί να σχετίζεται με διάφορους παράγοντες, όπως τραυματισμό νεύρου στην περιοχή του αιδοίου ή υπερτονία του πυελικού εδάφους (η οποία παρατηρείται στο 80% των ασθενών με αιδοιοδυνία), ωστόσο η πάθηση δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητή και τα συγκεκριμένα αίτια εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο έρευνας.
Η δυσφορία ή ο πόνος που αναφέρθηκαν παραπάνω είναι το συνηθέστερο σύμπτωμα της αιδοιοδυνίας και μπορεί να έχει διάφορες μορφές, όπως κάψιμο, κνησμό ή άλγος. Μπορεί να προκληθεί από την επαφή των ρούχων με την περιοχή του αιδοίου, από σωματική δραστηριότητα, σεξουαλική δραστηριότητα ή ακόμη και χωρίς κανέναν απολύτως λόγο.
Σύνδρομο χρόνιου πυελικού πόνου
Το σύνδρομο χρόνιου πυελικού πόνου είναι ένας τύπος προστατίτιδας που προκαλεί γενικά πόνο στο περίνεο και στα γεννητικά όργανα των ανδρών. Προσβάλλει συχνά νεότερους άνδρες (η διάμεση ηλικία στις ΗΠΑ είναι τα 43 έτη) και εκτιμάται ότι αφορά το 2-8% των ανδρών.
Εκτός από πόνο, μπορεί επίσης να επηρεάσει τη σεξουαλική λειτουργία και την ουρολογική εγκράτεια. Αποτελεί επίσης την κυριότερη αιτία προβλημάτων του ουροποιητικού συστήματος σε άνδρες κάτω των 50 ετών.
Συχνά, το σύνδρομο χρόνιου πυελικού πόνου μπορεί να σχετίζεται με προβλήματα στους μύες του πυελικού εδάφους και ιδίως με σφιγμένους μύες του πυελικού εδάφους· σε αυτή την περίπτωση, η ένταση στους μύες και τους συνδέσμους μπορεί να ερεθίζει επώδυνα τα γύρω νεύρα.
Υψηλός ή χαμηλός τόνος, όπως και να ’χει. Τι μπορώ να κάνω;
Όπως συμβαίνει με κάθε ιατρικό ζήτημα, το πρώτο βήμα θα πρέπει να είναι να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό υγείας. Ένας φυσικοθεραπευτής με εξειδίκευση στο πυελικό έδαφος ή ένας ουρολόγος είναι και οι δύο κατάλληλες επιλογές για να ξεκινήσετε. Μπορούν να σας εξετάσουν και να σας δώσουν εξατομικευμένες συμβουλές για τα επόμενα βήματα και τις θεραπευτικές επιλογές, από τη φυσικοθεραπεία και τις αλλαγές στον τρόπο ζωής έως λιγότερο συντηρητικές ιατρικές παρεμβάσεις, εφόσον χρειάζεται.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν ορισμένες γενικές συμβουλές και καλές πρακτικές που αξίζει να έχετε υπόψη:
- Οι ασκήσεις του πυελικού εδάφους είναι συχνά ένα καλό μέσο για την αντιμετώπιση ενός πυελικού εδάφους χαμηλού τόνου. Μπορεί όμως να είναι άχρηστες ή ακόμη και αντιπαραγωγικές σε περίπτωση υπερδραστήριου πυελικού εδάφους ή πυελικού εδάφους υψηλού τόνου, γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσετε τι συμβαίνει συγκεκριμένα στο σώμα σας.
- Υπάρχουν τρόποι να εξασκηθείτε στη χαλάρωση ή στην αποφόρτιση των μυών του πυελικού εδάφους αν είναι υπερδραστήριοι. Μάθετε περισσότερα εδώ.
- Η δυσλειτουργία του πυελικού εδάφους ΔΕΝ είναι αναπόφευκτη, γι’ αυτό μην την αποδεχτείτε απλώς αν την αντιμετωπίζετε! Τα πυελικά εδάφη τόσο χαμηλού όσο και υψηλού τόνου μπορούν γενικά να βελτιωθούν ή να αποκατασταθούν, συχνά με συντηρητικές θεραπείες, όπως ασκήσεις ή αλλαγές στον τρόπο ζωής (χωρίς να απαιτείται χειρουργείο).